Leke Tedavisi

Ciltte rengi belirleyen melanin adlı bir pigmenttir. Bu pigmentin belirli bölgelerde fazla üretilmesi veya birikmesi leke olarak görünür.

Fazla üretimi tetikleyen başlıca etkenler güneş maruziyeti, hormonal değişiklikler, gebelik, doğum kontrol hapları, ciltte geçirilmiş bir iltihap veya travma ve genetik yatkınlıktır.

Tedavi planı lekenin tipine göre değişir. En sık karşılaşılanlar:

• Melazma — genellikle yüzde simetrik olarak, yanak, alın ve üst dudakta görülen kahverengi lekelerdir. Hormonal değişiklikler ve güneşle tetiklenir. Kadınlarda daha sıktır. Yüzeysel ve derin tipleri vardır; yüzeysel olanlar tedaviye daha iyi yanıt verir.
• Güneş lekeleri ve lentigo — yüz, el sırtı, kol ve dekolte gibi güneşe çok maruz kalan bölgelerde görülen kahverengi lekelerdir. Yaş ilerledikçe sıklığı artar.
• Akne sonrası lekeler — sivilcenin iyileşmesinin ardından kalan koyu renkli izlerdir. Ciltte oluşan iltihaba bağlıdır.
• Çil — genetik yatkınlığa bağlıdır, açık tenli kişilerde daha sık görülür. Güneşle belirginleşir.

Lekenin tipi, derinliği, süresi ve tetikleyen etkenler değerlendirilir. Cilt tipiniz belirlenir; koyu ciltlerde bazı yöntemler daha dikkatli uygulanır.

Kullandığınız ilaçlar, hormon tedavisi veya doğum kontrol hapı kullanımı, gebelik veya emzirme durumu ve daha önce denediğiniz tedaviler sorulur.

Bazı lekelerin altında tiroid gibi bir hastalık bulunabilir; gerekli görülürse tetkik istenir.

Leke tedavisi tek bir yöntemle değil, genellikle birkaç yöntemin birlikte kullanılmasıyla ilerler:

• Renk açıcı kremler — tedavinin temelini oluşturur. Hekim tarafından reçete edilir, kullanım süresi sınırlandırılır. Bazı kremler cildin güneşe duyarlılığını artırdığı için gece kullanılır ve sabah temizlenir. Bu ürünler hekim kontrolü olmadan kullanılmamalıdır.
• Kimyasal peeling — cildin üst tabakasının kontrollü olarak soyulmasıdır. Kullanılan asidin türü ve yoğunluğu cilt tipine ve leke tipine göre belirlenir. Genellikle birden fazla seans gerekir.
• Mezoterapi — cilde leke açıcı ve destekleyici içerikli karışımların verilmesidir.

Hangi yöntemin veya kombinasyonun uygun olduğuna muayeneden sonra karar verilir.

Leke tedavisi mevsimden bağımsız değildir. Güneş ışınlarının yoğun olduğu yaz aylarında agresif uygulamalar lekeyi tetikleyebilir ve tabloyu kötüleştirebilir.

Bu nedenle peeling gibi uygulamalar genellikle sonbahar ve kış aylarına planlanır. Yaz döneminde ise koruma ve krem tedavisi öne çıkar.

Hiçbir leke tedavisi, güneşten korunma sağlanmadan istenen sonucu vermez. Uygulama ne kadar iyi planlanırsa planlansın, korunma olmadığında leke geri döner.

Önerilen düzen:

• En az 30 faktörlü, geniş spektrumlu güneş koruyucu — yaz kış, her gün
• Gün içinde birkaç saatte bir yenileme
• Denizden veya havuzdan çıkınca yeniden uygulama
• Öğle saatlerinde doğrudan güneşten kaçınma, şapka ve gözlük kullanımı
• Solaryum ve benzeri yapay ışık kaynaklarından uzak durma

Leke tedavisi kısa süreli bir uygulama değildir. Lekenin tipine ve derinliğine göre süreç aylarla ölçülür.

Sabır gerektiren bir süreçtir ve kademeli ilerler. Hızlı sonuç vaat eden agresif uygulamalar, özellikle melazmada tabloyu kötüleştirebilir.

Evet, tekrarlayabilir. Özellikle melazmada hormonal etkenler ve güneş maruziyeti devam ettiği sürece tekrar riski vardır.

Bu nedenle tedavi bittikten sonra idame planı kurulur ve güneş koruması kalıcı bir alışkanlık hâline getirilir.

• Gebelik ve emzirme dönemi — bu dönemde uygulamaların güvenliğine dair yeterli veri bulunmadığından yapılmaz
• Uygulama bölgesinde aktif cilt enfeksiyonu veya iltihap
• Kullanılan ürünlere karşı bilinen alerji
• Yakın zamanda güneş yanığı geçirilmiş cilt

Koyu ciltlerde bazı yöntemler uygulanmaz veya farklı planlanır.